Gezondheid wordt tegenwoordig gezien als een positieve toestand waar je aan kan werken. Dat is niet altijd zo geweest. In de tijd van voor 1948 werd gezondheid alleen gezien als het ontbreken van ziekten en beperkingen. De Wereldgezondheidsorganisatie (één van de gespecialiseerde organisaties van de Veregde Naties) heeft toen een nieuwe definitie van gezondheid opgesteld, namelijk niet alleen de afwezigheid van ziekten en beperkingen, maar ook het complete fysieke, geestelijke en sociale welzijn van mensen. Dit is een erg ambitieuze en perfectionistische definitie, vandaar dat er controversie is geweest over de vraag of gezondheid op deze manier beschreven moet worden.

Verschillende definities

Tegenstanders van de definitie van gezondheid door de Wereldgezondheidsorganisatie vinden dat meer mensen hierdoor het idee zouden krijgen dat zij ziek zijn en hier een behandeling voor zoeken. Omdat gezondheid een universeel recht van de mens is, is het op deze manier moeilijk af te dwingen vinden zij. Aan de andere kant doet de definitie van gezondheid als de afwezigheid van ziekten en beperkingen ook geen recht aan het subjectieve welzijn van sommige mensen die ondanks hun ziekten of beperkingen wel goed kunnen functioneren. Een andere definities van gezondheid is de mate van tevredenheid die mensen ervaren over hun lichaam.

Gezonde leefomgeving

Men is het er over eens dat gezondheid wordt bepaald door zowel de omgeving en de persoonlijke eigenschappen of het gedrag van een individu. Een schone, veilige en groene leefomgeving, solidaire maatschappij, een regering die aandacht heeft voor de gezondheid van de inwoners, goede werkomstandigheden, voorlichting over gezondheid, een goede toegang tot gezondheidszorg, een cultuur waarin gezondheid als belangrijk wordt beschouwd dragen bij aan de gezondheid van mensen. Maar genen, geslacht, omgeving van opgroeien en opvoeding, een sociaal netwerk, inkomen en sociale status en levensstijl dragen hier ook aan bij. Internationaal wordt gezondheid bevorderd door deze factoren kenbaar te maken.

Niet vanzelfsprekend

Dat mensen niet gezond zijn, komt helaas nog steeds vaak voor. In derdewereldlanden zijn er nog steeds veel ondervoede kinderen en 7,5 miljoen kinderen ter wereld halen de 5 jaar niet. Geweld in bijvoorbeeld landen die geteisterd worden door oorlog, conflicten of een mishandeling van vrouwen kan ook een oorzaak zijn van gezondheidsproblemen. Maar natuurlijk is een gebrek aan gezondheid ondanks de goede voorzieningen van tegenwoordig niet alleen een derde wereld probleem. Tientallen miljoenen mensen gaan wereldwijd dood aan hart-en vaatziekten, kanker, longziekten, diabetes, aids/HIV, tuberculose en malaria. Ook kan toegenomen welvaart ervoor zorgen dat mensen welvaartsziekten ontwikkelen als obesitas.

Geestelijke gezondheid

Naast fysieke gezondheid wordt ook geestelijke gezondheid onderscheiden. Als de druk van de maatschappij op de individuele mensen toeneemt, nemen ook de cijfers van mensen die een slechte geestelijke gezondheid hebben toe. De meest voorkomende psychische ziekten zijn depressie, angstoornissen, ADHD, autisme, schizofrenie, posttraumatische stressstoornis en bipolaire stoornis. Mensen kunnen lichamelijk verslaafd zijn aan drugs, alcohol en roken maar er is tegenwoordig ook steeds meer aandacht voor verslavingen door gedrag ontstaan zoals gameverslaving, eetverslaving, kleptomanie en gokverslaving. Als mensen een verslaving hebben overwonnen, stappen ze vaak over op iets anders. Dit komt deels door genetische aanleg en deels door gewoonte.

Gezondheidsonderzoek

Al sinds het begin van de beschaving wordt er veel onderzoek gedaan naar gezondheid. De medische wetenschap houdt zich niet alleen bezig met het ontwikkelen van medicijnen en behandelingen tegen ziekten maar ook met het ontdekken van de oorzaken en het voorkomen ervan. Onderzoek naar het bevorderen van gezondheid omvat veel verschillende disciplines zoals geneeskunde, biochemie, biotechnologie, biomedische technologie, epidiomologie, farmacie, verpleegkunde, fysiotherapie, psychologie en voedingsleer. Het Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport houdt zich in Nederland met alle aspecten van de publieke gezondheid bezig. Denk aan epidemieën, nanotechnologie, prestaties van ziekenhuizen of de rechten van mensen met een handicap.

Levensstijl

Mensen hebben hun gezondheid voor een gedeelte dus wel zelf in de hand door het volgen van richtlijnen voor een gezonde levensstijl. Een gezonde levensstijl houdt in dat mensen een goede hygiëne hebben en regelmatig wassen, douchen of in bad gaan en tandenpoetsen, een gezonde en gevarieerde voeding hebben, voldoende beweging krijgen, een goede nachtrust, voldoende sociale contacten en alcohol, drugs, roken en stress vermijden. Soms zijn de voorschriften tegenstrijdig, wat lastig kan zijn. Zoals dat men door te stoppen met roken meer ongezond wil eten of dat fruit slecht is voor het gebit. Men moet dan de balans vinden.

Gokverslaving

Om terug te komen op bijvoorbeeld een gedragsverslaving zoals het gokken, hiervan is het moeilijk om te bepalen of dit een gezondheidsprobleem is. Want gokken is een onderdeel van de samenleving net zoals sport en het spelen van computergames. Bijna iedereen is wel lid van loterijen als de Postcodeloterij of de Vriendenloterij en veel spelen op oudejaarsdag mee met de Oudejaarstrekking van de Staatsloterij. Velen vinden het leuk om te wedden om sportuitslagen of een gokje te wagen in het casino met vrienden. 80% van de Nederlanders heeft recent meegedaan aan een kansspel, maar slechts 0,15% bestaat uit problematische gokkers.